Strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Zawsze możesz zmienić te ustawienia.

Z naszych zbiorów

Pokaż QR Code A A A pobierz stronę jako plik pdf Drukuj

182. rocznica urodzin Mieczysława Marasse

Mieczysław Marasse był wybitnym polskim ekonomistą i statystykiem, żył w latach 1840-1880. Ze względu na swoje dokonania nazywany jest prekursorem statystyki państwowej. W 1860 r. rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem profesora Juliana Dunajewskiego. Studia ukończył w 1864 r. uzyskując stopień doktora. Rozwijał swoje zainteresowania statystyką i zapisał się na Seminarium Statystyczne w Berlinie. Po powrocie do kraju w 1865 r. podjął prace w administracji społecznej. Prowadził także badania statystyczne związane głównie z sytuacją gospodarczą ziem polskich, a zwłaszcza Galicji, które publikował na łamach polskich i zagranicznych czasopism naukowych. W 1866 r. wydał publikacje O pojęciu i zadaniu statystyki. Była to pierwsza w języku polskim praca wydana drukiem, poświęcona historii i teorii statystyki. Pisał w niej, że statystyka najmłodsza z nauk historyczno-politycznych dopiero od lat kilkudziesięciu zyskała sobie obywatelstwo pomiędzy swymi starszymi siostrzycami. Szerokie zastosowania, rozliczne punkta zetknięcia z innymi umiejętnościami, a nade wszystko forma przedstawienia dla zmysłów ponętna, bo łącząca w sobie słowo ze symbolicznymi znakami, nareszcie dowolne użycie cyfry, tego środka dowodowego nad wszystkie inne argumenta wyższego dały jej w krótkim czasie uróść do wielkiej powagi [...] Bo też nigdy jeszcze statystyka tak potrzebną nie była, jak teraz, wobec rozlicznych faktów, które życiu społecznemu i politycznemu narodów nowy całkiem nadają kierunek.Mieczysław Marasse omówił podział statystyki i jej zakres, zdefiniował pojęcie metody statystycznej oraz podał sposoby prezentacji opracowanego materiału statystycznego. Zalecał też krytyczną selekcję gromadzonych danych. W swoich publikacjach podkreślał zawsze współzależność ekonomii i statystyki. Opublikował rozprawy omawiające zagadnienia galicyjskiego życia społeczno-politycznego i gospodarczego m.in. Pierwsze badanie statystyczne zbiorów Galicyi Wschodniej. Był współpracownikiem Słownika geograficznego Królestwa Polskiego.

Mieczysław Marasse był członkiem między innymi Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie, Komitetu Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie oraz Towarzystwa Statystycznego w Berlinie.


231. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja 1791 r.

Konstytucja 3 maja 1791 r., a właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3-go maja 1791 roku regulowała ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była pierwszą w Europie i drugą na świecie, po konstytucji amerykańskiej z 1787 r., spisanym aktem prawnym takiej rangi. Przed jej ogłoszeniem termin konstytucja służył do określania wszelkich ustaw uchwalanych przez Sejm. Dopiero po 3 maja 1791 pojęcie to nabrało swojego nowoczesnego znaczenia, jako podstawowy akt prawny bądź ustawa zasadnicza. Wstępny projekt nowej konstytucji został przygotowany przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z udziałem między innymi Stanisława MałachowskiegoIgnacego PotockiegoHugona Kołłątaja oraz osobistego sekretarza króla Scipione Piattoliego. Zwolennicy Konstytucji, w obawie przed użyciem siły przez stronnictwo moskiewskie, przyśpieszyli termin obrad nad dokumentem o dwa dni (wcześniej miał to być 5 maja 1791), korzystając z faktu, że główni oponenci nie powrócili jeszcze z wielkanocnej przerwy świątecznej. Obrady sejmowe i przyjęcie Konstytucji odbyły się na Zamku Królewskim w Warszawie. Akt został uchwalony przez połączone stany w Sali Senatorskiej. Następnie 7 maja marszałkowie sejmowi wydali uniwersał ogłaszający uchwalenie konstytucji. Głosił on m.in.: Ojczyzna nasza już jest ocalona. Swobody nasze zabezpieczone. Jesteśmy odtąd narodem wolnym i niepodległym. Opadły pęta niewoli i nierządu.  Konstytucja 3 maja ujęta była w 11 artykułach. Wprowadzała prawo powszechnej niepodległości dla szlachty i mieszczaństwa oraz trójpodział władzy na ustawodawczą (dwuizbowy parlament), wykonawczą (król) i sądowniczą. Zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc nadużycia pańszczyzny. Ustawa zniosła kilka instytucjonalnych źródeł słabości rządu i anarchii, m.in. liberum veto, konfederacjeskonfederowane sejmy oraz nadmierny wpływ sejmików ziemskich. Ograniczała nadmierne immunitety prawne i polityczne przywileje. Konstytucja została jednak obalona przez konfederację targowicką popieraną przez Rosję, w wyniku interwencji wojsk rosyjskich w czasie wojny polsko-rosyjskiej w 1792 roku. Konstytucja przestała w praktyce obowiązywać 24 lipca 1792 r. w momencie przystąpienia króla do konfederacji targowickiej, czyli po nieco ponad 14 miesiącach. Sejm grodzieński uznał wtedy Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne. Mimo rozbiorów i utraty niepodległości, przez 123 lata rozbiorów Konstytucja przypominała o walce o niepodległość. Zdaniem jej dwóch współautorów Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja była ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny.

Pamięć o Konstytucji narodowej przez kolejne pokolenia pomagała podtrzymywać polskie dążenia do niepodległości i stworzenia sprawiedliwego społeczeństwa. W Polsce uznaje się ją za ukoronowanie wszystkiego, co dobre i oświecone w polskiej historii i kulturze. Od czasu odzyskania niepodległości w 1918 r., święto Konstytucji 3 maja było obchodzone jako najważniejsze święto państwowe. Podczas II wojny światowej uroczystości te zostały zabronione. Dopiero w 1981 r. władza ludowa zezwoliła na obchody 3-majowe. Od 1989 r. święto Konstytucji 3 maja znów jest świętem narodowym, a od 2007 r. obchodzone jest również na Litwie.Oryginał rękopiśmienny Konstytucji 3 maja 1791 początkowo był przechowywany w Wilanowie w zbiorach Archiwum Publicznego Potockich zgromadzonych przez Stanisława Kostkę Potockiego, uczestnika obrad Sejmu Czteroletniego. W latach 70. XIX w. na mocy umów rodzinnych archiwum zostało przekazane do podkrakowskich Krzeszowic, a po 1945 r. powróciło do Warszawy i znalazło się w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

POPULATION AND VITAL STATISTICS REPORT

POPULATION AND VITAL STATISTICS REPORT / United Nations Department for Economic and Social Information and Policy Analysis. Statistics Division. - New York : United Nations, 2021. – 28 cm. – (Statistical Papers. Series A). - sygnatura w zbiorach CBS: 9487

Czasopismo Population and Vital Statistics Report (Raport stanu ludności i ruchu naturalnego) wcześniej nosiło tytuł Total Population for Each Area of the World According. Do 2003 r. ukazywało się jako kwartalnik, a w latach 2004-2010 w postaci półrocznika. Od 2011 r. przyjęło formę wydania rocznego, publikowanego w styczniu. Tabele z raportu dostępne są również w formie elektronicznej w formacie PDF i aktualizowane są co dwa tygodnie. Raport podaje najnowsze dane dla poszczególnych krajów dotyczące wielkości populacji całkowitej wraz z podziałem na kobiety i mężczyzn, z ostatniego dostępnego spisu ludności dla danego państwa. Ponadto zaprezentowane są w nim oficjalne krajowe szacunki dotyczące populacji oraz wskaźniki urodzeń, zgonów i zgonów niemowląt dla ostatniego dostępnego roku. Przedstawia również szacunki ONZ dotyczące ludności świata w poszczególnych regionach i obszarach świata w połowie roku. Dane te są przedstawiane przez Wydział Statystyczny Departamentu Spraw Gospodarczych i Społecznych ONZ w formie zgłoszonej przez krajowe urzędy statystyczne. Całość wskaźników grupowana jest w podziale na poszczególne kontynenty, a w obrębie nich alfabetycznie według krajów.

W publikacji prezentowane są trzy podstawowe tabele uzupełnione o wyjaśnienia:

- Szacunkowa populacja w połowie roku według głównych obszarów i regionów

- Populacja i szacunki według najnowszych dostępnych spisów ludności w poszczególnych krajach dostępne na dany rok

- Urodzenia żywe, zgony i zgony niemowląt dla danego roku w perspektywie ostatnich 15 lat 

Raport stanu ludności i ruchu naturalnego to rzetelne i aktualne międzynarodowe źródło danych demograficznych, pomocne każdemu, kto chce poznać te podstawowe wskaźniki.

W zbiorach Centralnej Biblioteki Statystyczne Population and Vital Statistics Report w formie papierowej jest dostępny od 1948 r. Czasopismo w formie elektronicznej można przeglądać w Lektorium Komputerowym w Czytelni CBS.

23 kwietnia - Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

GAWĘDA O KSIĄŻKACH I CZYTELNIKACH / Jarosław Iwaszkiewicz. - Wyd.3. -  Warszawa : Stowarzyszenie Księgarzy Polskich, 1985. – [3],60 s. : fot., portr. ; 8 x 6 cm                                                 

Jarosław Iwaszkiewicz (1894-1980) był znakomitym pisarzem, dziennikarzem i kulturoznawcą, współtwórcą grupy poetyckiej Skamander, współpracownikiem Wiadomości Literackich oraz wieloletnim redaktorem naczelnym Twórczości, jednak, co godne podkreślenia, także wytrawnym kolekcjonerem tego, co kochał i cenił najbardziej – książek.Książki odgrywały w życiu Jarosława Iwaszkiewicza bardzo istotną rolę, co potwierdza jego twórczość m. in. Rozmowy o książkachLudzie i książkiGawęda o książkach i czytelnikach, jak i deklaracja, głosząca, że książka jest skarbem „przeciętnego obywatela”. Zbiór zgromadzony przez pisarza i osoby mu bliskie liczył 15 575  książek i czasopism oraz 3230 pozycji muzycznych. Szeroki zakres tematyczny zbioru świadczy o różnorodności zainteresowań pisarza oraz jego ogromnej wrażliwości na literaturę i muzykę. Biblioteka była warsztatem pracy pisarza, ale przede wszystkim źródłem przeżyć intelektualnych i emocjonalnych, bo dla Jarosława Iwaszkiewicza czytanie było pasją całego życia. Pozycja Gawęda o książkach i czytelnikach jego autorstwa opowiada o tym czym są dla niego książki, jak istotne jest czytanie i jak bardzo kocha swój księgozbiór. Kocham książkę nie dlatego, że jest piękna zewnętrznie, ale dlatego, że wprowadza mnie w swój własny świat, odkrywa we mnie, nie na zewnątrz mnie, bogactwa, których nie przeczuwałem (…) Milczenie książki jest tym elementem, który na nas najwyraźniej działa Milczenie to - to jest czara, którą możemy napełnić własną treścią, własną wyobraźnią. Kino, telewizja narzucają nam obraz, nie pozwala go uzupełnić na swój sposób. Książka utwierdza naszą indywidualność, wybrania naszą osobowość przed atakiem wszystkiego, co brutalne, hałaśliwe, napastliwe w naszej dzisiejszej kulturze (J. Iwaszkiewicz, Gawęda o książkach i czytelnikach, s.21).
Prawdziwych wielbicieli czytania można spotkać i dzisiaj, chociaż według autora czytelnictwo jest sztuką. Jak każdej sztuki nie można się tego nauczyć! To wzbiera w człowieku niby natchnienie (J. Iwaszkiewicz, op. cit.,  s.16).Dla wielu jest to jednak świetna rozrywka i sposób na spędzenie czasu wolnego. Ktoś może powiedzieć, że sztuka czytania, a tym bardziej tradycyjnej, papierowej książki to przeżytek, jednak kto pozna jej urok i odda się tej pasji podobnie jak J. Iwaszkiewicz będzie cenił książkę już zawsze. Niedawno rozgadałem się z moim literackim przyjacielem na temat czytelnictwa i doszliśmy do dość pesymistycznych wniosków mianowicie wydało nam się, że nasze czytanie książek jest czymś przestarzałym i skazanym na zagładę w naszym przyszłym atomowym i cybernetycznym świecie. Po części jest tak może. Może stąd pochodzą wszystkie biadania o przeżyciu się powieści, może dlatego tak mało zainteresowania budzi prawdziwa dobra proza, może stąd pochodzą gorączkowe poszukiwania jakiejś nowej literatury, która by przykuwała mocniej uwagę czytelnika. Niewątpliwie książka przeżywa jakiś tam swój kryzys. Ale nie trzeba się bawić w proroctwa, a zwłaszcza nie ulegać panice na żadne tematy, a tym bardziej na tematy książkowe.(…). Zanim jeszcze stanie się przeżytkiem (…)  jeszcze jej kult, zamiłowanie do czytania może odegrać wielką rolę w naszym życiu kulturalnym (J. Iwaszkiewicz, op. cit.,s.5-7). Powyższe sformułowanie J. Iwaszkiewicza napisane 63 lata temu (pierwsze wydanie Gawędy … ukazało się w 1959 r.) nie traci nic ze swojej aktualności. Książka i proces czytania jest rozwojem świadomości czytelników, rozszerzeniem ich horyzontów oraz wzbudzaniem emocji. Czytelnictwo według corocznie prowadzonych badań przez Bibliotekę Narodową ciągle spada, ale też, co istotne, można spotkać prawdziwych wielbicieli czytania. Zapewne tych co nie czytają jest o wiele więcej, ale miłośnicy książek też są i chcą dzielić się swoimi odczuciami z czytania z innymi. Wzruszeniem nad szczęśliwym końcem, wyrażoną łzami bezsilnością nad trudnym losem bohaterów, uśmiechem wywołanymi dialogami czy silniejszym biciem serca w związku z zagadkami kryminalnymi. To wszystko może być udziałem każdego, kto wejdzie w ten nieoczywisty świat i da się wciągnąć do rozmowy z książką i o książce, bo wszystko co porusza, budzi kontrowersje czy wywołuje zdecydowane oceny warte jest poznania.

Krzyżówka statystyczna

Historia krzyżówek ma już ponad sto lat. Za pomysłodawcę tego typu rozrywki intelektualnej uznaje się Arthura Wynne’a, pracownika „działu sztuczek i kawałów” gazety New York World. Pierwszą krzyżówkę z 32 hasłami zamieścił w niedzielnym dodatku Fun (Zabawa) do New York World z dnia 21 grudnia 1913 r.  Była ona wzorowana na grze towarzyskiej, w którą grywał jego dziadek, początkowo nazywana krzyżem słów w kształcie rombu. Później nazwa została zamieniona na krzyż-ówkę, a następnie w wyniku przypadkowej literówki został usunięty łącznik i stała się krzyżówką. Arthur Wynne dodał także inne innowacje do krzyżówki, m. in. układanki poziome i pionowe oraz puste czarne kwadraty. Łamigłówka Wynne’a spotkała się z dużym entuzjazmem ze strony czytelników. W ciągu kilku lat krzyżówki zaczęły się pojawiać w wielu amerykańskich gazetach. Pierwsza gazeta z samymi krzyżówkami Crossworld puzzle została wydana w 1924 roku i szybko stała się bestsellerem (w ciągu miesiąca rozeszła się w nakładzie ponad pół miliona egzemplarzy). Zawierała 50 wybranych łamigłówek, jakie do tej pory zostały opublikowane w dodatku Fun do New York World. Po wielkim sukcesie pierwszego pisma z krzyżówkami pomysł rozprzestrzenił się na Wielką Brytanię i niedługo potem na całą Europę. W Polsce pierwsza krzyżówka została opublikowana w Kurjerze Warszawskim z 31 stycznia 1925 roku pod nazwą „łamigłówka krzyżowa”. Nie podano nazwiska jej twórcy. Redakcja, kierowana przez Karola Hoffmana ufundowała nagrody dla pierwszych 5 osób, które nadeślą poprawne rozwiązanie. „5 cennych nagród, w tej liczbie kwartalna prenumerata Kurjera i nagrodzone dzieło Żeromskiego Wiatr od morza. Termin, wyjątkowo, 2-tygodniowy". Tydzień później w warszawskim tygodniku Ilustracja pojawiła się łamigłówka ułożona przez szachistę Kazimierza Makarczyka. To właśnie ten autor jako pierwszy użył terminu krzyżówka. Wkrótce szarady zaczęły publikować także inne polskie gazety. W 1926 w Warszawie zaczął wychodzić tygodnik Labirynt, zbierający różnego rodzaju szarady umysłowe, rebusy i krzyżówki.Główny Urząd Statystyczny w swojej historii edytorskiej pierwsze cztery krzyżówki opublikował na łamach czasopisma Statystyk Terenowy w numerach 11, 12, 14 i 16 z 1966 r. Ta propozycja miała posłużyć wzmocnieniu kontaktu ze statystykami w terenie. Autorem krzyżówek była osoba podpisująca się pseudonimem Joter.

Tematyka i końcowe hasło odnosiło się do zagadnień statystycznych. Zamieszczane  w krzyżówkach określenia statystyczne miały być sprawdzianem opanowania terminologii. Ostatnia z łamigłówek nosiła indywidualny tytuł Krzyżówka z życzeniem. Za prawidłowe rozwiązanie Redakcja przyznawała 10 nagród i były to oprawiony tom Statystyka Terenowego z 1966 r. (za I miejsce), dwa Roczniki Statystyczne 1966 r. (za II i III miejsce) oraz siedem Małych Roczników Statystycznych 1966 r. (za miejsca od IV do X). Zaniechano jednak publikowania krzyżówek ze względu na malejącą liczbę nadsyłanych do redakcji rozwiązań. Obecnie GUS i US coraz częściej publikują w mediach społecznościowych i na swoich stronach internetowych różnego rodzaju łamigłówki, m.in. przy okazji promocji powszechnych spisów ludnościowych i rolnych, bądź w ramach edukacji statystycznej.

Pliki do pobrania

Krzyżówki z dawnych lat ...
Krzyżówki z dawnych lat Krzyżówki z dawnych lat 3.11 MB

TRADE AND DEVELOPMENT REPORT 2021

TRADE AND DEVELOPMENT REPORT 2021 : from recovery to resilience: the development dimension /  United Nations Conference on Trade and Development. - Geneva : United Nations, 2021. –  XII, 165 s. :  il. ; 30 cm. - sygnatura w katalogu CBS : 216 804


Obecny Raport Handlu i Rozwoju 2021 : od zdrowienia do odporności : wymiar rozwoju to już 40 wydanie tej poczytnej publikacji. Opracowanie to zawiera kompleksową  analizę trendów gospodarczych i kwestii politycznych o znaczeniu międzynarodowym. Omawia rekomendacje dotyczące budowania globalnej gospodarki. Wcześniejsze raporty dotyczyły szkód gospodarczych i społecznych spowodowanych kryzysami finansowymi, rosnącym zadłużeniem, stagnacją płac i degradacją środowiska. W 2021 r. światowa gospodarka osiągnęła wzrost dzięki kontynuacji radykalnych interwencji politycznych rozpoczętych w 2020 r. i udanemu (choć nadal niepełnemu) wprowadzeniu szczepionek w gospodarkach rozwiniętych. Jest on jednak bardzo nierównomierny na każdym z poziomów - regionalnym, sektorowym i dochodowym. Ograniczenia przestrzeni fiskalnej, brak autonomii monetarnej i dostępu do szczepionek powstrzymują rozwój wiele rozwijających się gospodarek, powiększając przepaść do tych bardziej zaawansowanych. UNCTAD prognozuje, że globalna produkcja powróci do trendu z lat 2016-19 dopiero ok. 2030 r. Pandemia stworzyła okazję do ponownego przemyślenia podstawowych zasad międzynarodowego zarządzania gospodarczego, szansę, której nie wykorzystano po globalnym kryzysie finansowym -  stwierdził Richard Kozul-Wright, dyrektor działu globalizacji i strategii rozwoju UNCTAD. Propozycje Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju obejmują : uzgodnione umorzenie długów a w niektórych przypadkach nawet ich anulowanie, ponowną ocenę roli polityki fiskalnej w gospodarce światowej, większą koordynację polityki w gospodarkach oraz odważne wsparcie dla krajów rozwijających się we wdrażaniu szczepionek. Brakuje wciąż jednak determinacji, by zrównoważyć i zreformować międzynarodową gospodarkę. Lepszy świat wyłoni się z pandemii tylko wtedy, gdy silne ożywienie gospodarcze będzie promowane i wspierane we wszystkich regionach świata, jeżeli korzyści ekonomiczne będą przekierowywane na gospodarstwa domowe o średnich i niższych dochodach oraz zapewniona zostanie opieka zdrowotna i skoordynowane inwestycje we wszystkich krajach w bez emisyjne źródła energii.

Raport Handlu i Rozwoju 2021 podzielony został na następujące rozdziały :

 1. Globalne trendy i perspektywy : pozytywne wibracje czy czekanie na próżno?
 2. Trudna historia lepszego odbudowy : od kryzysu zadłużenia w latach 80. do COVID-19
 3. To koniec świata, jaki znamy : badanie krajobrazu adaptacyjnego
 4. Od ograniczania ryzyka do dywersyfikacji : przeprowadzanie zmian strukturalnych na rzecz adaptacji do klimatu
 5. Zarządzanie adaptacją : wyzwania w handlu międzynarodowym i finansach

Opracowanie przeznaczona jest dla ekonomistów, decydentów, naukowców i wszystkich osób zajmujących się badaniami i analizami gospodarczymi. W zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej publikacja Trade and development report  jest dostępna od 4 edycji z 1985r.

SPOŁECZEŃSTWO I POLITYKA

SPOŁECZEŃSTWO I POLITYKA : pismo edukacyjne / Wydział Nauk Politycznych Wyższej Szkoły Humanistycznej imienia Aleksandra Gieysztora ; od 2019, nr 4 / Akademia Finansów i Biznesu Vistula. - Pułtusk : WSH WNP ; Warszawa : Akademia Finansów i Biznesu Vistula, 2004. - ISSN 1733-8050. - sygnatura w katalogu CBS : C.217006


Kwartalnik Społeczeństwo i Polityka jest czasopismem naukowym, które powstało w 2004 r. z inicjatywy pracowników Wydziału Nauk Politycznych Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku. Od 1 października 2019 r., w związku z włączeniem uczelni w skład Akademii Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie, jego wydawcą jest Akademia Finansów i Biznesu Vistula, filia w Pułtusku. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe z dziedziny nauk społecznych, przede wszystkim dotyczące nauki o polityce i administracji. Jednak jest ono też płaszczyzną wymiany myśli i wyników badań przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Prezentowane są między innymi analizy w ujęciu filozoficzno-etycznym, politologicznym, ekonomicznym, socjologicznym i edukacyjnym. Przedstawiane aktualne dociekania naukowe, praktyczne i teoretyczne są odpowiedzią na bieżącą sytuację w Polsce, Europie i na świecie. W kwartalniku omawiane są też bieżące nowości książkowe. Wysoki poziom merytoryczny i naukowy czasopismo zawdzięcza autorom z ośrodków akademickich oraz instytutów badawczych. Społeczeństwo i Polityka pozostaje jednak periodykiem otwartym, co oznacza, że mogą w nim publikować wszyscy chętni, niezależni i niezrzeszeni twórcy. Czasopismo indeksowane jest w bazach Baz-Ekon, CEJSH oraz CiteFactor. Umieszczone zostało również w bazie ERIH Plus, która jest ogólnodostępnym, internetowym wykazem europejskich czasopism humanistycznych i społecznych, powołanym w 2008 z inicjatywy Stałego Komitetu ds. Humanistyki oraz Europejskiej Fundacji Naukowej. Baza od 2014 r. prowadzona jest przez Norweskie Centrum Danych Badawczych, co skutkuje większą dostępnością pisma dla szerszego grona odbiorców. Artykuły zamieszczane w czasopiśmie są także udostępniane za pośrednictwem amerykańskiego portalu naukowego Academia.edu. Czasopismo jest dostępne w formie drukowanej i elektronicznej, przy czym wersja papierowa jest wersją pierwotną. W zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej dostęp do formy papierowej możliwy jest od edycji z 2019 r., poprzednie numery czasopisma można przejrzeć w Lektorium Komputerowym w Czytelni CBS.

102. rocznica urodzin prof. Wiktora Oktaby

Wiktor Oktaba żył w latach 1920–2009. Był wybitnym profesorem nauk matematycznych o specjalności statystyka matematyczna. W roku akademickim 1938/39 rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Miał tam okazję wysłuchać wykładów znanych matematyków, m. in. Karola Borsuka. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił Wiktorowi Oktabie kontynuację studiów i zmusił do szukania pracy. Pracował jako robotnik i drwal, udzielał też korepetycji. Od 1941 r. rozpoczął pracę w Zarządzie Wodnym Puławy, w czerwcu został przeniesiony do biura Zarządu w Kazimierzu Dolnym, gdzie pracował do końca 1943 r. Informacja o utworzeniu UMCS w Lublinie skłoniła go do podjęcia tam studiów matematycznych. Dyplom ukończenia studiów otrzymał w 1947 r. Będąc jeszcze studentem został zatrudniony na stanowisku młodszego asystenta w Katedrze Matematyki na Wydziale Przyrodniczym UMCS. W 1952 r. w Lublinie powstaje nowa uczelnia – Wyższa Szkoła Rolnicza a w niej Katedra Statystyki Matematycznej. Organizację tej katedry powierzono Wiktorowi Oktabie. Od 1 października 1959 r. do 30 września 1960 r. jako stypendysta Fundacji Rockefellera, przebywał na uniwersytecie stanu Iova w Ames w USA. Po powrocie do kraju piastował stanowisko prodziekana a następnie dziekana Wydziału Rolniczego. W takcie swojej aktywności zawodowej brał udział w licznych konferencjach krajowych i zagranicznych. Aktywna praca naukowa, działalność organizacyjna i dydaktyczna zaowocowały uzyskaniem tytułu naukowego profesora zwyczajnego nauk matematycznych w 1971 r. Profesor był bardzo aktywnie działającym członkiem wielu towarzystw naukowych m.in. International Biometric Society , International Statistical Institut, The Institute of Mathematical Statistics. Był jednym z organizatorów Polskiego Towarzystwa Biometrycznego i członkiem  m. in. Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Komitetu Nauk Matematycznych PAN i Komisji ds. Rozwoju Statystyki Matematycznej w Warszawie. Tę aktywną działalność Profesor łączył w szerokim zakresie z dydaktyką. Prowadził wykłady z matematyki: algebry wyższej, statystyki matematycznej i rachunku prawdopodobieństwa dla studentów uczelni w  Lublinie, Puławach i Warszawie. Wykształcił liczną i wartościową kadrę statystyków i matematyków. Dorobek naukowy prof. Oktaby to ponad 200 pozycji. Są to prace drukowane w zagranicznych i krajowych czasopismach naukowych, podręczniki akademickie, wielojęzyczne słowniki ze statystyki, rachunku prawdopodobieństwa, teorii eksperymentu i biometrii, liczne recenzje, biografie oraz dzienniki i wspomnienia. Dzięki prof. Wiktorowi Oktabie do literatury statystycznej został wprowadzony model Zyskinda-Martina oraz macierzowe ujęcie modeli i analizy wariancji z zastosowaniem iloczynów kroneckierowskich macierzy oraz zauważona odpowiedniość między stopniami swobody a sumami kwadratów dla poszczególnych źródeł zmienności (tzw. metoda M). Był redaktorem naczelnym czasopisma PTB Colloquium Biometricum.

Publikacje autorstwa prof. W. Oktoby są dostępne w zbiorach CBS.                                                                                        


114. rocznica urodzin prof. Kazimierza Romaniuka

Kazimierz Romaniuk był wybitnym specjalistą w dziedzinie statystyki ekonomicznej i demograficznej, naukowcem oraz nauczycielem akademickim. Żył w latach 1908–1996. W 1931 r. ukończył studia w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. W 1962 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Całe życie zawodowe Profesora ściśle związane było z polską statystyką. Bezpośrednio po ukończeniu studiów w WSH podjął pracę w Głównym Urzędzie Statystycznym. W latach 1934–1935 pracował w Biurze Studiów Ministerstwa Skarbu. Od 1935 do 1939 r. był zatrudniony w Związku Rewizyjnym Samorządu Terytorialnego. W czasie wojny pracował w Zarządzie Miejskim w Warszawie, w latach 1939–1943 w Wydziale Opieki Zdrowia, natomiast od roku 1943 na stanowisku wicedyrektora Wydziału Statystycznego. Zajmował się wówczas m. in. badaniem strat poniesionych w 1939 r., ruchem naturalnym oraz warunkami bytu ludności. Nazwisko Profesora znaleźć możemy wśród pierwszych wykładowców reaktywowanej po wojnie Szkoły Głównej Handlowej. Przez kilka lat łączył pracę w GUS z pracą dydaktyczną i naukową na uczelni. Od marca 1945 r. do 1951 r. pełnił funkcję wiceprezesa GUS. Zajmował się przede wszystkim organizacją odradzającej się po wojnie instytucji. Profesor opracował również program merytoryczny i sprawował ogólne kierownictwo organizacyjne nad przeprowadzonym w 1946 r. powszechnym spisem ludności. W latach 1946–1949 pracował także w łódzkim oddziale SGH a następnie w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Łodzi. W 1950 r. Kazimierz Romaniuk został dziekanem Wydziału Statystycznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki, a od 1959 r. pełnił funkcję rektora tejże uczelni. Po zakończeniu kadencji rektorskiej prof. Romaniuk kontynuował pracę naukową i dydaktyczną w SGPiS. Główny nurt jego zainteresowań poświęcony był w całości zagadnieniom statystyczno-ekonomicznym i demograficznym. Był członkiem Rady Programowej  powszechnych spisów ludności z lat 1950, 1960, 1970, 1978 i 1988 przeprowadzanych przez GUS. Od 1937 r. pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego pisma Statystyka w Przedsiębiorstwie a w latach 1946–1950 i 1954–1971 redaktora naczelnego Przeglądu Statystycznego. Profesor to autor ponad 200 publikacji, z czego połowę stanowią artykuły, tłumaczenia oraz książki naukowe, m. in. Statystyka ekonomiczna, Wykłady z demografii, Wpływ czynników ogólnospołecznych na reprodukcję ludności w Polsce. Był też głównym redaktorem pierwszego po wojnie wydania Rocznika Statystycznego 1947. Kazimierz Romaniuk brał udział w pracach organizacji międzynarodowych: International Institute of Management Science, International Statistical Institute oraz The Royal Statistical Society. Od 1931 r. działał w Stowarzyszeniu Ekonomistów i Statystyków, następnie od 1937 r. w Polskim Towarzystwie Statystycznym a także w  Polskim Towarzystwie Demograficznym. Był również jednym z inicjatorów powołania Rządowej Komisji Ludnościowej i aktywnie uczestniczył w pracach Naukowej Rady Statystycznej GUS. Liczne prace prof. Romaniuka można znaleźć w zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej.

LEKSYKON PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII

LEKSYKON PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII : 100 podstawowych pojęć / pod redakcją Andrzeja Krasuskiego ; autorzy leksykonu : Andrzej Krasuski, Wojciech Pfadt, Anna Wolska-Bagińska. –  Warszawa : Wydawnictwo C. H. Beck, 2021. –  XXXII, 172 s. ; 21 cm. - sygnatura w katalogu CBS: 216 753


Leksykon prawa nowych technologii to wartościowe źródło informacji. Omawia w przystępnej formie 100 wybranych pojęć i instytucji związanych między innymi z technologią informatyczną, własnością intelektualną i przemysłową, sztuczną inteligencją oraz komunikacją elektroniczną.  W celu podkreślenia aspektów poruszanych w leksykonie poddano analizie istotne orzecznictwo oraz przedstawiono konkretne przykłady. Niewątpliwym ułatwieniem w posługiwaniu się książką jest kwestia wzajemnego powiązania haseł co przyspiesza wyjaśnienie potrzebnych pojęć. Opis samego hasła w leksykonie jest dość wyczerpujący i szeroko przedstawia dane zagadnienie.

Leksykon adresowany jest do osób stosujących prawo nowych technologii na co dzień i pogłębia istotnie ich wiedzę w tym obszarze. Jest to też ważna lektura dla osób niezwiązanych z poruszaną tematyką. Forma haseł systematyzuje zasób informacji i pomaga go szybciej przyswoić. Leksykon może być również wykorzystywany przez studentów i uczniów jako literatura uzupełniająca. Całość prezentowanej publikacji wzbogaca bogata bibliografia i zestawienie orzecznictwa prawnego.                                                                                              

Publikacja w zwięzły, rzetelny i uporządkowany sposób prezentuje zebrany materiał i jest godna polecenia.


107. rocznica urodzin prof. Ryszarda Zasępy

Ryszard Zasępa (1915–1994) był wybitnym polskim statystykiem, ekspertem organizacji międzynarodowych i nauczycielem akademickim. Studiował na Uniwersytecie Warszawskimi, w 1938 r. uzyskał tytuł magistra filozofii w zakresie matematyki. W latach 1937-1938 pracował jako matematyk w Biurze Studiów Państwowych Zakładów Lotniczych. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 r., dostał się do niewoli niemieckiej, z której wrócił do Warszawy w 1946 r. Podjął pracę w Głównym Urzędzie Statystycznym, gdzie pracował do 1960 r., stając się współorganizatorem polskiej statystyki demograficznej i badań reprezentacyjnych. Prowadził intensywne szkolenia z metody reprezentacyjnej dla pracowników GUS oraz brał udział w konsultacjach udzielanych przez prof. Jerzego Neymana  w czasie jego wizyt w Polsce w latach 1950 i 1958. Równolegle do pracy zawodowej  prowadził zajęcia dydaktyczne na Politechnice Warszawskiej oraz Uniwersytecie Warszawskim. W 1957 r. rozpoczął pracę w Szkole Głównej Planowania i Statystyki. Po uzyskaniu stopnia doktora nauk ekonomicznych w roku 1961 został zatrudniony jako ekspert statystyki w Międzynarodowej Organizacji Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) w Rzymie. W czasie pracy w FAO napisał monografię Zastosowanie metody reprezentacyjnej przy spisach rolnych poświęconą zastosowaniu tej metody podczas spisów rolnych w różnych krajach. Wykazał, że metoda reprezentacyjna z powodzeniem może być stosowana przy zastąpieniu pełnych spisów rolnych, spisami reprezentacyjnymi. Po powrocie do kraju w 1967 r. Ryszard Zasępa wrócił do SGPiS, gdzie po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego został docentem w Katedrze Ekonometrii. W latach 1972–1975 podjął ponownie pracę w organizacji międzynarodowej jako ekspert ONZ w Regionalnym Instytucie Badań Ludnościowych w Ghanie. Od roku 1975 ponownie rozpoczął pracę w Szkole Głównej Planowania i Statystyki. W 1983 r. otrzymał tytuł profesorski. W latach 1975–1994 pracował w Zakładzie Badań Statystyczno-Ekonomicznych GUS  i PAN jako konsultant, wnosząc ogromny wkład w doskonaleniu analiz empirycznych, dotyczących zastosowania metody reprezentacyjnej w badaniach statystycznych. Był członkiem Komisji Matematycznej GUS, Komitetu Statystyki i Ekonometrii, Komitetu Nauk Demograficznych PAN oraz wiceprezesem Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Statystycznego.  W 1994 r. został współorganizatorem międzynarodowej konferencji, a także autorem jednego z ważniejszych referatów na temat wpływu prof. J. Neymana na rozwój teorii i praktyki badań reprezentacyjnych w Polsce. Brał także aktywny udział przy tworzeniu angielskojęzycznego czasopisma Statistics in Transition, organu PTS. Ryszard Zasępa jest autorem wielu publikacji naukowych, głównie dotyczących demografii oraz statystycznej metody reprezentacyjnej. W 1962 r. wydarzeniem naukowym było wydanie przez PWN pierwszego podręcznika Badania statystyczne metodą reprezentacyjną, poświęconego metodzie reprezentacyjnej właśnie autorstwa profesora. Jest to nie tylko podręcznik akademicki, ale także podstawa szkoleń pracowników GUS z zakresu metody reprezentacyjnej. Liczne prace naukowe z dorobku profesora Ryszarda Zasępy posiada w swoich zbiorach Centralna Biblioteka Statystyczna.

99. rocznica urodzin prof. Romana Kulczyckiego

Roman Kulczycki żył w latach 1923-2010. Profesor całe swoje życie zawodowe – jako nauczyciel i badacz – związał ze Szkołą Główną Planowania i Statystyki (obecnie Szkoła Główna Handlowa). Pracował w Katedrze Statystyki i Demografii oraz na Wydziale Finansów i Statystyki. W czasie wojny był furmanem w firmie transportowej. Jako członek AK, żołnierz kompanii szturmowej batalionu „Kiliński” (pseudonim Hust) brał udział w powstaniu warszawskim. Po jego upadku znalazł się w niemieckim obozie jenieckim, skąd powrócił w lipcu 1945 r. Rok później podjął pracę w sekcji matematycznej ZUS w Warszawie, a także rozpoczął studia i ukończył je na Wydziale Planowania Handlu SGPiS, specjalizując się w zakresie statystyki gospodarczej. Tytuł zawodowy magistra nauk ekonomicznych uzyskał we wrześniu 1952 r. W arkana teorii statystyki i demografii Romana Kulczyckiego wprowadzali między innymi tak wybitni profesorowie jak Stefan Szulc i Kazimierz Romaniuk. Jeszcze w końcowej fazie studiów w marcu 1950 r. Roman Kulczycki rozpoczął pracę asystenta w Katedrze Statystyki i Demografii SGPiS. Pracę dydaktyczną i naukową na uczelni łączył z praktyką statystyczną w Głównym Urzędzie Statystycznym, gdzie pracował do 1959 r. Następnie swoje życie zawodowe związał z Instytutem Handlu Wewnętrznego. Tu przez trzy lata (1959–1962) był kierownikiem pracowni statystycznej. Z ramienia uczelni koordynował również współpracę między SGPiS i GUS, był konsultantem m. in. w dziedzinie indeksów ekonomicznych. Jego praca naukowo-badawcza została uwieńczona powołaniem go w 1978 r. na profesora nadzwyczajnego. W pracy dydaktycznej prof. Kulczyckiego na uczelni dominowały dwa wątki - wykłady ze statystyki ekonomicznej oraz seminaria dyplomowe, głównie magisterskie. Roman Kulczycki wspierał często proces dydaktyczny w zakresie statystyki w wielu innych ośrodkach akademickich, m.in. filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku, Wyższej Szkole Nauk Społecznych i Akademii Medycznej  w Warszawie. Na dorobek naukowy profesora składa się około 50 monografii, podręczników, artykułów i innych opracowań. W latach 1968–1973 był sekretarzem naukowym Przeglądu Statystycznego. Publikacje autorstwa prof. R. Kulczyckiego znajdują się w księgozbiorze Centralnej Biblioteki Statystycznej.

9 marca Dzień Statystyki Polskiej

W dniu 2 grudnia 2008 r. podjęto uchwałę o ustanowieniu 9 marca Dniem Statystyki Polskiej. Święto upamiętnia sesję Sejmu Czteroletniego z 1789 r. podczas której hrabia Fryderyk Józef Moszyński (1737 -1817), poseł bracławski i jednocześnie członek Komisji Skarbu Koronnego uzasadniał przeprowadzenie spisu statystycznego na ziemiach polskich. W efekcie Sejm uchwalił konstytucję o nazwie Lustracja dymów i podanie ludności, zarządzającą przeprowadzenie pierwszego ogólnokrajowego spisu ludności połączonego ze spisem dymów (domów).Fryderyk Moszyński był pionierem polskiej myśli statystycznej. Dzięki jego działaniom powstały podstawy tworzenia ewidencji ludności i statystyki krajowej. Polska stała się jednym z pierwszych w świecie krajów, w którym zaczęto organizować nowoczesną statystykę.

Dzień Statystyki Polskiej jest świętem, którego obchody mają na celu promocję i popularyzację statystyki w życiu społecznym i publicznym oraz informowanie  o wynikach naukowych badań statystycznych.

Statystyka towarzyszy nam od dawna i dotyka każdej dziedziny życia m. in. zdrowia, sportu, pracy, transportu, prowadzenia gospodarstwa domowego czy nowych technologii. Dane statystyczne mogą być zbierane i prezentowane bardzo różnie, niezależnie od nośnika fizycznego czy sposobu zapisu treści. Wyniki przedstawiane  są w formie wykresów, tabel, map, zdjęć czy opracowań tekstowych.

Centralna Biblioteka Statystyczna gromadzi różne rodzaje dokumentów zawierających bieżące i retrospektywne, polskie i zagraniczne dane statystyczne. Należą do nich opracowania książkowe, czasopisma, materiały kartograficzne i  elektroniczne, publikacje brajlowskie, druki ulotne oraz udostępniane komputerowo bazy danych. Na materiały kartograficzne składają się liczne mapy, atlasy, plany i plakaty. Druki ulotne to karty pocztowe, zakładki, formularze ankiet  i kalendarze. Wszystkie dokumenty biblioteczne udostępniane są w czytelni biblioteki, ale również online, dzięki zdigitalizowanemu zasobowi dostępnemu w Bibliotece Cyfrowej na stronie internetowej. W CBS można także skorzystać z baz danych dostępnych w lektorium czytelnianym oraz dokumentów elektronicznych.

Do bardzo interesującego i unikalnego opracowania można zaliczyć czteroczęściową publikację elektroniczną wydaną w 2021 r. przez Urząd Statystyczny we Wrocławiu  - Spisy powszechne i statystyka na znaczkach pocztowych (cz.1-3) oraz Statystyka na znaczkach pocztowych (suplement).Autor Leszek Cybulski omówił rys historyczny spisów powszechnych polskich i międzynarodowych, a całość zobrazował tematycznymi znaczkami i kartami pocztowymi ze swoich prywatnych zbiorów. W suplemencie natomiast zaprezentował polskie i zagraniczne urzędy, towarzystwa i konferencje statystyczne oraz statystyków, którzy zostali upamiętnieni w takiej niecodziennej formie.

Dostęp do zbiorów statystycznych w CBS jest powszechny, bezpłatny i przyjazny czytelnikom. Dzień Statystyki Polskiej to zatem święto nas wszystkich. Zachęcamy do zapoznania się z naszymi zbiorami i czekamy na wszystkich zainteresowanych.

BIBLIOTEKI NA ŚWIECIE …

W obliczu działań wojennych, które dotknęły Ukrainę wiele instytucji zostało zamkniętych, w tym także biblioteki, jednak tam gdzie jest to możliwe bibliotekarze wraz z wolontariuszami swoje zawodowe zawieszenie przekuwają w działanie. W bibliotekach Lwowa trwają intensywne prace, aby zrobić jak najwięcej siatek maskujących, które mogą posłużyć wojsku i administracji. Bezczynność nie oznacza bierności.

Solidaryzujemy się z bibliotekarzami z Ukrainy i mamy nadzieję, że będzie nam dane cieszyć się spokojem, a zbiory ocaleją  i nadal będziemy mogli poznawać skarby ukraińskich bibliotek.


Biblioteka Narodowa Ukrainy im. Władimira Wiernadskiego w Kijowie (ukr. Національна бібліотека України імені В.І. Вернадського)

Biblioteka istnieje od 1918 roku. Obecny budynek instytucji powstał w latach 1975–1989 i ma 27 piętra. W 1988 r. placówka otrzymała imię Władimira Iwanowicza Wernadskiego, naukowca, myśliciela, człowieka, który aktywnie angażował się nie tylko w działalność naukową, ale także społeczną. Jest to główne centrum naukowe i informacyjne Ukrainy. Biblioteka jest jedną z 20 największych bibliotek na świecie. Ma w swoich zbiorach ponad 15 milionów obiektów. Do najcenniejszych należą między innymi : The Peresopnytsia Gospel (1556-1561) - dokument, na który prezydent składa przysięgę podczas inauguracji swoich rządów , Slipchensky Apostle, manuskrypt z XII w., Traktat Matveya Krakowskiego z XV w., Kijowski Peczerski Paterik (1553-1554), History of Animals Arystotelesa, drukowany na pergaminie (są tylko dwa takie na świecie), Apostoł Iwan Fiodorow, która jest pierwszą drukowaną książką na Ukrainie. W 2005 r. biblioteka została wpisana na listę UNESCO Pamięć Świata. Biblioteka prowadzi wymianę książek wieloma instytucjami  naukowymi (około 1500), które znajdują się w ponad 80 krajach na całym świecie.


Biblioteka Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie (ukr. Бібліотека Українського католицького університету) 

Gromadzi zbiory w zakresie szeroko pojętych nauk teologicznych. Została założona wraz z Grecko-Katolicką Akademią Teologiczną w 1928 r. Od 2017 r. znajduje się w nowo wybudowanym Centrum im. Metropolity Andrzeja Szeptyckiego. Biblioteka liczy ponad 170 tys. wol. (w tym 39 509 wol. zbiorów specjalnych)  oraz ponad 2200 woluminów czasopism. Zbiory Biblioteki UKU zlokalizowane są w dwóch częściach uniwersytetu. Zostały usystematyzowane według Klasyfikacji Biblioteki Kongresu, co pozwoliło dać czytelnikom wolny dostęp do większości z nich. Biblioteka UKU jest członkiem Ukraińskiego Stowarzyszenia Bibliotek (UBA). W 2012 r. Biblioteka UKU dołączyła do Europejskiego Stowarzyszenia Bibliotek Katolickich, które ma na celu wymianę doświadczeń, rozwój pracowników i koordynowanie działań bibliotek katolickich. Biblioteka UKU gromadzi, przechowuje i udostępnia literaturę o charakterze uniwersalnym, z przewagą wydawnictw z zakresu nauk  teologicznych,  humanistycznych, społecznych, prawnych oraz od początku XXI w. także matematycznych (IT) i medycznych. Do najcenniejszych zbiorów należą stare druki religijne m.in. Psałterze i Żywoty Świętych (najpełniejsza kolekcja tego typu druków na Ukrainie), prace Wacława Lipińskiego Listy do braci rolników, podręcznik z gramatyki łacińskiej Juliana Kobylańskiego, archiwalia wybitnych postaci (m.in. Mykoły Czubatego i Ihora Szewczenki) oraz muzykalia. Ponadto w zbiorach biblioteki jest przechowywany jedyny na Ukrainie komplet Schematyzmów Ukraińskiego Kościoła Grecko-Katolickiego.


Biblioteka Naukowego Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki (Biblioteka Uniwersytetu Lwowskiego ukr.Наукова бібліотека Львівського національного університету імені Івана Франка)

To jedna z najstarszych i największych książnic Ukrainy. Powstała w 1785 r. na bazie księgozbioru byłej Akademii Jezuickiej i zbiorów liczącej 1100 woluminów biblioteki, daru braci Garellich, rodziny austriackich lekarzy i bibliotekarzy z Wiednia. Pierwszą siedzibą biblioteki były zabudowania potrynitarskie nieopodal dawnej Bramy Krakowskiej oraz dawny kościół trynitarzy – późniejsza Cerkiew Przemienienia Pańskiego. We wnętrzach świątyni i w jej dwóch wieżach znajdowała się czytelnia, magazyn oraz sala prohibitów (ksiąg zakazanych). W 1848 r. biblioteka liczyła 51 tysięcy tomów. Na skutek bombardowania śródmieścia podczas Wiosny Ludów spłonęły budynki uniwersytetu i biblioteki przy ul. Krakowskiej. Niemal cały zbiór uległ zniszczeniu. Zachowało się jedynie 7200 tomów. W 1852 r. biblioteka została przeniesiona i reaktywowana w nowych pomieszczeniach dawnego konwiktu jezuitów. W 1904 r. księgozbiór liczył już 180 tysięcy woluminów. 22 maja 1905 r. oddano do użytku nowy budynek biblioteczny przy ulicy Mochnackiego 5 (współcześnie Drahomanowa 5), zaprojektowany według planów podobnej placówki w Grazu. Biblioteka ma tu swą główną siedzibę do dnia dzisiejszego. W 1939 r. biblioteka liczyła 420 tysięcy woluminów, w tym ok. 1300 rękopisów, 3000 inkunabułów i 14 tysięcy numizmatów. W 1944 roku odzyskała status biblioteki uniwersyteckiej. Obecnie zbiory liczą ok. 3 milionów dokumentów. W bibliotece wprowadzono nowy, numeryczny system przechowywania i katalogowania zbiorów. Od 1919 r. bibliotece przysługuje egzemplarz obowiązkowy. Placówka posiada liczne rękopisy i archiwalia oraz gabinet numizmatyczny. Biblioteka stworzyła i stale uzupełnia dwa archiwa elektroniczne. W 2008 r. utworzono archiwum Anthropos (nauk humanistycznych), a w 2010 r. Eureka (nauk przyrodniczych). A wszystkie te materiały, które są stale gromadzone przez instytucję, student może „pobrać” za darmo i czytać na laptopie, tablecie bądź smartfonie. W 2010 roku biblioteka stworzyła dział renowacji, aby zabezpieczać najcenniejsze zbiory. 

INTERNATIONAL DEBT STATISTICS 2021

INTERNATIONAL DEBT STATISTICS  2021 / Word Bank Group. –  Washington, D. C. : World Bank Group, 2021. –  XI, 180 s. :  il. ; 28 cm. - sygnatura w katalogu CBS: 216 349

International Debt Statistics 2021 to coroczna publikacja Banku Światowego. Zawiera statystyki i analizy dotyczące zadłużenia zewnętrznego dla krajów o niskich i średnich dochodach, które zgłaszają się do Systemu Raportowania Dłużników Banku Światowego.

World Debt Tables, pierwsza publikacja zawierająca dane dotyczące zadłużenia pojawiła się w 1973 r., a większą uwagę zyskała podczas kryzysu w latach 80 XX wieku. Od tego czasu opracowanie niejednokrotnie zmieniano, aby sprostać wymaganiom stawianym przez globalne warunki gospodarcze. W latach 1997-2012 pozycja zmieniła tytuł na Global Development Finance, obecnie to International Debt Statistics. Bank Światowy reaguje na zapotrzebowania użytkowników na regularne i kompleksowe dane na temat trendów w zakresie zadłużenia zewnętrznego krajów rozwijających się. Publikacja prezentuje ponad 200 wybranych wskaźników z rozszerzonym zestawem danych dostępnych online

Statystyka zadłużenia międzynarodowego 2021 r. zawiera :

- przegląd globalnych trendów w zasobach zadłużenia i przepływach zadłużenia do krajów o niskich i średnich dochodach w ramach zagregowanych przepływów kapitałowych (dług i kapitał własny),

- ocenę wolumenu obsługi długu odroczonego w ramach inicjatywy zawieszenia obsługi długu w 2019r. i przedłużenia do 2020 r.,

- tabele i wykresy przedstawiające skład dłużników i wierzycieli w zakresie zadłużenia i przepływów, warunki nowych obciążeń mierzonych w odniesieniu do dochodu narodowego brutto i dochodów z eksportu dla każdego kraju,  - jednostronicowe podsumowania omawianego kraju oraz m. in.  globalne, regionalne wskaźniki zadłużenia i metadane z sześciu lat (2009 i 2015-2019),  - podręcznik użytkownika opisujący tabele i ich zawartość, definicje użyte w raporcie oraz informacje o dodatkowych zasobach i zestawieniach danych dostępnych dla użytkowników online.

Zgodnie z wnioskami płynącymi z raportu potrzebne jest kompleksowe podejście do zarządzania długiem, aby pomóc krajom rozwijającym się w ocenie i ograniczeniu ryzyka oraz osiągnięciu zrównoważonego poziomu zadłużenia.

International Debt Statistics 2021 jest niezbędnym źródłem informacji dla rządów, ekonomistów, przedstawicieli sektora finansowego, deweloperów oraz naukowców.

85. rocznica urodzin prof. Stefana Abta

Stefan Abt żył w latach 1937–2002. Był polskim ekonomistą, nauczycielem akademickim i pionierem informatyzacji poznańskiej uczelni ekonomicznej. Ukończył Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Poznaniu. W kręgu jego zainteresowań była także matematyka, historia i teologia, które studiował na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego otrzymał w roku 1996, a profesorem zwyczajnym został w 2000 r.

Jako statystyk uczestniczył w rozległych badaniach empirycznych i dostrzegał  problemy związane z opracowaniem i analizą wyników. Wskazywał na możliwość pokonania tych trudności poprzez zastosowanie elektronicznych maszyn cyfrowych. Dzięki, między innymi, Ośrodkowi Przetwarzania Informacji realizował  zamówienia na obliczenia, kierowane przez pracowników uczelni i użytkowników zewnętrznych. Zagadnienia elektronicznego przetwarzania danych wprowadził także do programów nauczania na wszystkich szczeblach kształcenia ekonomistów. Był nauczycielem akademickim m. in. w Wyższej Szkole Ekonomicznej i Akademii Ekonomicznej, Wyższej Szkole Bankowej w Poznaniu, Politechnice Poznańskiej,  Politechnice Zielonogórskiej i Towarzystwie Naukowym Organizacji i Kierownictwa. Po utworzeniu Poznańskiej Wyższej Szkoły Biznesu i Języków Obcych został w niej wykładowcą i pełnił funkcję rektora. Współpracował też z Europejskim Uniwersytetem Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.

Profesor Stefan Abt to autor około 300 publikacji. Są wśród nich monografie, liczne artykuły i referaty oraz podręczniki i skrypty uczelniane. Tematykę tych prac, podobnie jak zainteresowania ich autora, cechuje duża różnorodność. Profesora zajmowały  zagadnienia demograficzne (konstrukcja szacunków i prognoz ludnościowych), zastosowania matematyki i statystyki w badaniach ekonomicznych, informatyka oraz logistyka. 

Stefan Abt należał do wielu towarzystw i organizacji naukowych m.in. Polskiego Towarzystwa Statystycznego, Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa, Międzynarodowego Towarzystwa Logistycznego, Poznańskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Logistycznego, Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego i Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Pełnił funkcję redaktora naczelnego kwartalnika Problemy Magazynowania i Transportu oraz wchodził w skład kolegium redakcyjnego czasopisma Logistyka i Jakość.

GOSPODARKA WYBRANYCH KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ W LATACH 2004-2019 W ŚWIETLE DANYCH STATYSTYCZNYCH

GOSPODARKA WYBRANYCH KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ W LATACH 2004-2019 W ŚWIETLE DANYCH STATYSTYCZNYCH / Krzysztof Dobrowolski, Grzegorz Pawłowski. – Gdańsk : Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020. – 257,[2] s., il. ; 24 cm. – sygnatura w katalogu CBS : 216 717

Głównym celem publikacji, w zamierzeniu autorów jest przedstawienie materiału statystycznego odnoszącego się do niektórych elementów ekonomicznych wybranych krajów europejskich. Za kryterium doboru przyjęto państwa o największej liczbie mieszkańców i PKB oraz będące członkami Unii Europejskiej. Przyjmując te zasady, poddano ekonomicznej analizie siedem krajów: Bułgarię, Chorwację, Czechy, Polskę, Rumunię, Słowację i Węgry. Omówione wskaźniki obejmują lata 2004–2018 (2019 w zależności od dostępności danych). Podzielono je na dwa podokresy: 2004–2009 i 2010–2018 (2019), czyli lata przed kryzysem na rynkach finansowych, przenikającego także do poszczególnych gospodarek, oraz lata wychodzenia z niego i dążenia do stabilizacji. Zwrócono uwagę na zmiany w kształtowaniu się poszczególnych danych ekonomicznych. W tabelach, w których przedstawiono średnie wartości dla Unii Europejskiej, traktowano Unię jako zrzeszającą wszystkie 28 krajów, niezależnie od tego, kiedy stały się jej członka. W pierwszym rozdziale omówiono czynniki dotyczące PKB i kształtujących go elementów: inwestycji (ogółem i publicznych) oraz konsumpcji. Drugi rozdział dotyczy związków między PKB a jego elementami składowymi W celu stwierdzenia ewentualnych zależności obliczono współczynniki Pearsona. W kolejnych trzech rozdziałach zanalizowano dane dotyczące handlu zagranicznego: eksportu, importu, eksportu towarów i usług oraz importu towarów i usług. Rozdział szósty poświęcony jest prezentacji innych mierników oddziałujących na poziom życia w badanych krajach m.in. stopę inflacji, poziom płacy minimalnej, rozporządzalne dochody gospodarstw domowych oraz poziom bezrobocia. W ostatnim rozdziale przedstawiono współczynniki korelacji Pearsona dla elementów badanych w rozdziale poprzednim oraz PKB, aby stwierdzić, czy istnieją istotne zależności liniowe. Wszystkie dane statystyczne zaczerpnięte zostały z dostępnych w Internecie baz Eurostatu. W publikacji umieszczone są liczne tabele i wykresy, a uzupełnieniem całości jest bibliografia. Autorzy opracowania po scharakteryzowaniu warunków ekonomicznych poszczególnych krajów przy pomocy danych statystycznych, pokusili się też o komentarze i ostateczne wnioski co do kształtowania się zjawisk gospodarczych. Zaprezentowane wyniki mogą posłużyć do przeprowadzenia dalszych pogłębionych badań nad omawianymi zagadnieniami. Publikacja może być źródłem wiedzy i inspiracją szczególnie dla pracowników naukowych, studentów i osób podejmujących decyzje ekonomiczne oraz także dla wszystkich zainteresowanych tą tematyką.

100–lecie SŁUŻBY CYWILNEJ

                                                O rządów kształty głupcy niech się  sporzą,

Kto ma rację,

 Najlepszy ten,

                                Kto najlepszą ma administrację.

                                                                      Alexander Pope (1688–1744)                                             

Fundamentem dobrego funkcjonowania państwa jest administracja publiczna, przez którą należy rozumieć kadrę administracyjną złożoną z ludzi doświadczonych, z dużą wiedzą i zaangażowaniem w sprawy publiczne.

Dnia 17 lutego 2022 r. obchodzimy 100-lecie polskiej służby cywilnej. Ustawa z 1922 r. o państwowej służbie cywilnej była pierwszym aktem normatywnym w całości poświęconym zagadnieniom związanym ze służbą państwową. Całościowo także regulowała obowiązki kadry wykonującej zadania aparatu państwowego. Wprowadzała pionierskie rozwiązania w zakresie służby cywilnej, wyraźnie podkreślając jej istotę i cel utworzenia, aby powierzone zadania były realizowane w sposób rzetelny, sumienny i zgodny z interesem państwa. Konsekwentne wdrażanie w życie norm, którymi powinny kierować się służby publiczne to warunek skuteczności działania administracji publicznej. Są nimi: bezinteresowność, uczciwość, obiektywizm, odpowiedzialność, otwartość, rzetelność i sprawność. Urzędnicy służby cywilnej stanowią podstawę tej działalności ukierunkowaną na dobrą przyszłość.

120. rocznica urodzin Karoliny Iwaszkiewicz-Gintowt

Karolina Iwaszkiewicz–Gintowt (1902-1999) była nauczycielem akademickim i naukowcem obejmując swoimi zainteresowaniami statystykę i rolnictwo. Egzamin dojrzałości złożyła 1 czerwca 1920 roku. W latach 1919 -1921 była nauczycielką w szkole rzemieślniczej w Wilnie. 1 czerwca 1921 roku została młodszą asystentką w Zakładzie Astronomicznym na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Pracowała tam do chwili podjęcia studiów na Wydziale Ogrodniczym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie w 1926 r.  W roku akademickim 1927/28 i 1929/30 była słuchaczką wykładów prof. Jerzego Neymana dotyczących teorii statystyki oraz zastosowań statystyki do działów specjalnych i uczestniczyła w prowadzonych przez niego seminariach ze statystyki. Swoje zainteresowania oprócz statystyki skierowała w kierunku sadownictwa. Pracę dyplomową  Zastosowanie prawa Poissona do rachowania cząsteczek virusu napisała pod kierunkiem Jerzego Neymana w porozumieniu z Marianem Górskim, dziekanem Wydziału Ogrodniczego. Po zdaniu egzaminu dyplomowego w 1931 r. otrzymała dyplom inżyniera ogrodnika. 

W latach 1929 - 1938 pracowała w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, prowadziła wykłady i ćwiczenia z teorii statystyki i matematyki wyższej dla studentów Wydziałów Ogrodniczego i Rolniczego oraz ćwiczenia z metodyki opracowywania doświadczeń polowych. W roku akademickim 1936/37 kierowała Zakładem Statystyki Matematycznej. Równocześnie, w latach 1928–1937, pracowała w Zakładzie Biometrycznym Instytutu im. M. Nenckiego kierowanym przez prof. J. Neymana. 5 lipca 1934 roku inż. Karolinie Iwaszkiewicz przyznano stopień doktora nauk ogrodniczych na podstawie przedstawionej pracy Uogólnienie metody korelacji wielorakiej na przypadek gdy eliminowana zmienna jest niemierzalna. Od 1938 r. do 1943 r. pracowała w Centralnym Biurze Statystycznym Zarządu Miejskiego m. Wilna. W latach 1952 - 1959 była wykładowcą  w Katedrze Botaniki Państwowego Instytutu Pedagogicznego w Wilnie. W 1959 r. podjęła pracę w Pracowni Biometrii Zakładu Metodyki i Organizacji Badań Naukowych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Pracowała tam do 1966 r. Karolina Iwaszkiewicz–Gintowt  jest autorką lub współautorką 16 publikacji (w tym 5 z prof. J. Neymanem).

Była członkiem Polskiego Towarzystwa Statystycznego. Jej publikacje są dostępne w zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej.

23 RZECZY, KTÓRYCH NIE MÓWIĄ CI O KAPITALIZMIE

23 RZECZY, KTÓRYCH NIE MÓWIĄ CI O KAPITALIZMIE /  Ha–Joon Chang ; [przeł. Barbara Szelewa]. -  Warszawa : Wydawnictwo Krytyki Politycznej,  2013. - 346, [6] s. ; 21 cm. -  sygnatura w katalogu CBS: 208 077


Ha-Joon Chang to ekonomista, pracownik naukowy na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Cambridge oraz autor popularnych książek z dziedziny ekonomii.

Książka jego autorstwa to swoisty manifest, abyśmy byli bardziej świadomi i roztropni w decyzjach. W zrozumiały i zabawny sposób omawia zagmatwany przekaz „medialnych” ekonomistów oraz przyczyny takiej właśnie przez nich proponowanej formy omawiania rzeczywistości. Demaskuje zafałszowania i przedstawia jak jesteśmy wprowadzani w błąd. Zachęca do aktywnego obywatelstwa gospodarczego. Autor wskazuje, że „to co przydarzyło się światowej gospodarce, ani nie stało się przypadkiem, ani nie było skutkiem działania nieuniknionych sił historii”. Przytacza przykłady manipulowania, wzywa do samodzielnego myślenia o rynku i weryfikowania otrzymywanych zewsząd informacji. Jeśli nie staniemy się bardziej zaangażowani, nic się nie zmieni. Czytelnik dostaje poprzez to opracowanie motywację do zrozumienia, jak naprawdę funkcjonuje kapitalizm i co można zrobić, by działał lepiej.

Autor świadomie nie skupia się na przytaczaniu szczegółowych, podręcznikowych teorii ekonomicznych, które utrudniałyby odbiór i pozbawiały ten naukowy wywód lekkości i przystępności. Zostają one wprowadzone wtedy, kiedy są naprawdę istotne. Autor zdaje sobie sprawę, że na większość omawianych problemów w książce nie ma prostych i szybkich odpowiedzi, warto jednak poznać każdy punkt widzenia, żeby wiedzieć więcej.

Opracowanie składa się z tytułowych 23 rozdziałów oraz podsumowania. Całość uzupełnia indeks rzeczowy.

Książka dla każdego, kto chce odważniej spojrzeć na ekonomię i aktywnie zaangażować się w zmianę niektórych nieuczciwych praw nią rządzących.

DIGITAL ECONOMY REPORT 2021

DIGITAL ECONOMY REPORT 2021 : cross-border data flowsand development : for whom the data flow / United Nations Conference on Trade and Development. –  Geneva : United Nations, 2021. –  XXI, 213 s. :  il. ; 30 cm. - sygnatura w katalogu CBS: 216 689


Raport gospodarki cyfrowej  jest kontynuacją wydawanego co dwa lata Raportu gospodarki informacyjnej. Przedstawia podstawowe tendencje związane z dostępem, wykorzystaniem i wpływem technologii cyfrowych na rozwój społeczny   i gospodarczy państw.

Postępująca cyfryzacja naszego świata zasadniczo zmienia sposób, w jaki żyjemy    i pracujemy. Pandemia COVID-19 przyspieszyła ten proces narzucając formę wykonywania „pracy z domu”. Wzrosła potrzeba wykorzystywania wirtualnego świata, aby komunikować się ze sobą, zdobywać informacje, uzyskiwać dostęp do towarów i usług, pracować. Internet stał się nieodzownym globalnym dobrem publicznym. Coraz częściej pada pytanie jak zarządzać wzrostem ilości danych cyfrowych i jak  wykorzystywać je dla dobra globalnego. Sposób, w jaki te dane są przetwarzane, w znacznym stopniu wpłynie na naszą zdolność do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Raport wskazuje również jak ważne jest wypracowanie rozwiązań, aby zmniejszyć ryzyko nadużyć i niewłaściwego wykorzystania danych przez państwa, podmioty niepaństwowe lub sektor prywatny. Przy okazji ujawnia globalną rozbieżność w dostępie do internetu. Kraje najsłabiej rozwinięte pozostają w tyle,  a przepaść cyfrowa staje się nowym obliczem nierówności społeczno-ekonomicznych. Jak podkreślają przedstawiciele Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju, wkroczenie na nową ścieżkę cyfrowego zarządzania danymi jest ważniejsze niż kiedykolwiek. W natłoku informacji łatwo jest zgubić wartości, które mogą pochodzić z technologii cyfrowych. Może to powodować proceder naruszania prywatności, cyberataki i inne zagrożenia.

Raport wzywa do innowacyjnych podejść do zarządzania danymi i przepływami danych, aby zapewnić bardziej sprawiedliwy podział zysków  przy jednoczesnym uwzględnieniu zagrożeń i obaw. 

Raport jest przygotowywany w ścisłej współpracy z zewnętrznymi ekspertami i organizacjami, w tym stowarzyszeniami handlu elektronicznego, ITC, ITU, UNCITRAL, komisjami regionalnymi ONZ, UPU, World Information Technology and Services Alliance, WTO i Bankiem Światowym. Stanowi zatem wiarygodne źródło danych związanych z technologią przetwarzania, gromadzenia i przesyłania informacji w formie elektronicznej, handlem elektronicznym i gospodarką cyfrową oraz analizą ich wpływu na rozwój.


Publikacja podzielona jest na siedem podstawowych części :

Rozdział 1. Najnowsze trendy w gospodarce cyfrowej opartej na danych

Rozdział 2. Przegląd literatury dotyczącej transgranicznych przepływów danych Rozdział 3. Powrót do podstaw: zagrożone zagadnienia

Rozdział 4. Główne podejścia do zarządzania gospodarką cyfrową opartą na danych na całym świecie: ryzyko fragmentacji w przestrzeni cyfrowej? 

Rozdział 4. Prezentacja krajowych polityk dotyczących transgranicznych przepływów danych

Rozdział 6. Regionalne i międzynarodowe podejścia do regulowania transgranicznych przepływów danych

Rozdział 7. Droga naprzód: w poszukiwaniu zrównoważonego podejścia.


Digital Economy Report 2021 wzbogacony został w liczne wykresy, tabele oraz uzupełniony bibliografią. Pozycja dostępna jest w wielu wersjach językowych.

REVIEW OF MARITIME TRANSPORT 2021

REVIEW OF MARITIME TRANSPORT 2021/ United Nations Conference on Trade and Development. –  Geneva : United Nations, 2021. –  XXIV, 147 s. :  il. ; 30 cm. - sygnatura w katalogu CBS: 216 803


Review of Maritime Transport 2021 (Przegląd transportu morskiego 2021) to publikacja przygotowana przez Wydział Technologii i Logistyki Sekretariatu UNCTAD. Jest ważnym źródłem informacji. Opisuje zmiany wpływające na światowy handel morski, stawki frachtowe, porty, transport naziemny i usługi logistyczne, a także trendy w kontroli własności statków i wieku floty, podaży tonażu i produktywności. Uwzględniając fakt, że 80 procent międzynarodowego handlu towarami odbywa się drogą morską, jest to bardzo istotne opracowanie analityczne z tej dziedziny. Przegląd jest publikowany corocznie od 1968 r., edycja 2021 r. w szczególności podkreśla udział krajów rozwijających się w biznesie morskim. Tegoroczne opracowanie kładzie też nacisk na wpływ pandemii COVID-19 na branżę i zawiera specjalny rozdział poświęcony wyzwaniom, przed którymi stoją marynarze w związku z kryzysem załogowym. Pandemia wywołała wstrząsy w łańcuchach dostaw, sieciach żeglugowych i portach, prowadząc do gwałtownego spadku ilości ładunków i udaremniając perspektywy wzrostu. Autorzy podkreślają, że branża transportu morskiego musi przygotować się na światowe zmiany po COVID-19. Ważne będzie dokonanie oceny najlepszych praktyk, które wynikają z doświadczeń wielu krajów, aby wzmocnić ułatwienia w handlu w nadchodzących latach, ponieważ epidemia pokazała, jak nieprzygotowany jest świat na zaistniały kryzys. Raport podkreśla pilną potrzebę inwestowania w zarządzanie ryzykiem i gotowość do reagowania w sytuacjach kryzysowych w transporcie i logistyce. Pandemia nie powinna też, według ekspertów, spychać na dalszy plan działań mających na celu walkę ze zmianami klimatycznymi w żegludze. Autorzy dostrzegają potrzebę pracy w kierunku ekologicznych rozwiązań i zrównoważonego rozwoju. Publikacja wskazuje także na rozwój cyfryzacji w branży żeglugowej. Pokazuje potrzebę wzmacniania standardów w dokumentacji elektronicznej, ale także bezpieczeństwa cybernetycznego.

Przegląd transportu morskiego 2021 zawiera analizę strukturalnych i cyklicznych zmian wpływających na handel morski, porty i żeglugę, a także obszerny zbiór danych statystycznych. Przedstawia również specjalny rozdział z referencjami w radzeniu sobie z pandemią COVID-19. Raport opracowano również w języku arabskim, chińskim, francuskim, rosyjskim i hiszpańskim.

W zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej Review of Maritime Transport dostępny jest od pierwszego wydania z 1968 r.

GOSPODARKA ŚWIATOWA : geneza i ewolucja do czasów pandemii

GOSPODARKA ŚWIATOWA : geneza i ewolucja do czasów pandemii /  Rafał Matera, Janusz Skodlarski. – Wyd.2. -   Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN SA,  2021. – 448 s.,  il. ;  24 cm. – sygnatura w katalogu CBS: 216 718


Publikacja omawia całość dziejów gospodarki światowej – od starożytności do czasów wybuchu pandemii w 2020 r. Ze względu na dużą rozpiętość chronologiczną  pewne aspekty zostały opisane przez autorów w węższym zakresie. Więcej miejsca poświęcono analizie kształtowania się rynku światowego w XIX w. oraz ewolucji międzynarodowych stosunków ekonomicznych w XX w. i pierwszych dwóch dekadach XXI stulecia. Przedstawiono zmiany w dochodzie narodowym, produkcji przemysłowej i rolnej, obrotach handlowych oraz procesach integracyjnych i dezintegracyjnych na tle aspektów politycznych i społecznych.                                                         

Książka składa się z 14 rozdziałów. Każdy zawiera w posumowaniu pytania i problemy do dyskusji oraz wykaz zalecanej literatury. Uzupełnieniem podręcznika jest indeks nazwisk i bibliografia wraz z zestawem źródeł i materiałów statystycznych. Wpływ na rzetelność opracowania ma niewątpliwie przeplatanie wywodu naukowego danymi statystycznymi, m. in. Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Światowej Organizacji Handlu, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Eurostatu, a także Głównego Urzędu Statystycznego.

Odbiorcami książki według zamierzeń autorów mogą być studenci i nauczyciele akademiccy. Ze względu na przystępną formę przekazu może być również wykorzystywana przez nauczycieli szkół średnich, ale też osoby niezajmujących się na co dzień nauką. Podręcznik ma za zadanie zachęcać do odbycia wędrówki po meandrach światowej gospodarki i rozbudzać ciekawość w czytelnikach. Lektura godna polecenia.

135. rocznica urodzin prof. Hugona Steinhausa

Hugo Dyonizy Steinhaus żył w latach 1887–1972. Był wybitnym matematykiem, prekursorem teorii gier i  twórcą metody nazwanej „taksonomią wrocławską”.   W 1905 r. rozpoczął studia matematyczne i filozoficzne na Uniwersytecie Lwowskim. Po roku zmienił uczelnię; w latach 1906–1911 kontynuował studia w Getyndze.  W 1923 r. został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Skupione wokół H. Steinhausa i S. Banacha grono lwowskich matematyków tworzyło tak zwaną lwowską szkołę matematyczną. Domeną tego ośrodka naukowego stała się analiza funkcjonalna. Wraz ze Stefanem Banachem założył czasopismo Studia Mathematica i wszedł w skład komitetu redakcyjnego nowopowstałej serii Monografie Matematyczne.

Po wojnie osiadł we Wrocławiu i współorganizował tam środowisko naukowe.  Był pierwszym dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. Przez wiele lat prowadził seminarium z zastosowań matematyki w Instytucie Matematycznym. Był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Polskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Matematycznego, współzałożycielem i prezesem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego.

Opublikował około 250 opracowań. Wiele z jego prac ma zasadnicze znaczenie w ścisłym sformułowaniu podstaw rachunku prawdopodobieństwa opartym na teorii miary i teorii mnogości. W publikacjach wiele miejsca zajmowały zastosowania matematyki w różnych dyscyplinach, m. in. biologii, medycynie, statystyce.  Hugo Steinhaus jest autorem unikatowego, popularyzującego matematykę Kalejdoskopu matematycznego wydanego w 1938 r. po polsku i angielsku, przetłumaczonego na 10 języków.

Profesor wiązał swoje zainteresowanie statystyką z życiem i dużo miejsca w swoich pracach naukowych poświęcał sposobom interpretacji wyników statystycznych oraz statystyce jako metodzie poznawczej. Na jednej z konferencji mówił : „jak gwiazdy są ważniejsze od astronomii, a róże od botaniki, tak ważniejsze są zastosowania statystyki od niej samej” (H. Steinhaus, Między duchem a materią pośredniczy matematyka, red. J. Łukaszewicz. Warszawa; Wrocław 2000, s. 63).

Hugo Steinhaus był również utalentowanym aforystą dbającym o poprawność stosowanego języka. Jego aforyzmy przeszły do historii jako hugonotki.

114. rocznica urodzin prof. Tadeusza Puchalskiego

Tadeusz Puchalski był nauczycielem akademickim, specjalistą w zakresie metod analizy statystycznej, statystyki matematycznej  i ekonometrii.  Żył w latach 1908 – 1979. W okresie 1928-1933 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Do wybuchu II wojny światowej pracował w Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie. Od 1945 r. swoje życie zawodowe związał z Poznaniem. Zajęcia dydaktyczne i prace naukowe prowadził w Wyższej Szkole Ekonomicznej (później Akademia Ekonomiczna) w Poznaniu.  Był jednym z filarów poznańskiej szkoły statystycznej, którą  charakteryzuje niezwykła precyzja i staranność w podejściu do źródeł statystycznych oraz otwartość na nowe idee w metodologii badań. W 1970 r. otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk ekonomicznych. Kierował również Katedrą Statystyki w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Sopocie. Współpracował z Instytutem Zachodnim, Wojewódzkim Urzędem Statystycznym w Poznaniu i Głównym Urzędem Statystycznym. Był członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego oraz Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN.

Dorobek naukowy Tadeusza Puchalskiego to ponad 60 publikacji. Są to prace dotyczące m. in. statystyki transportu morskiego, międzynarodowego obrotu drewnem, warunków bytowych ludności czy statystyki handlu. Istotne miejsce zajmują także podręczniki, skrypty i materiały do ćwiczeń o wysokim poziomie merytorycznym, przeznaczone dla studentów jako pomoce dydaktyczne, wielokrotnie wznawiane (Statystyka, Elementy statystycznej kontroli jakości produkcji, Statystyka opisowa, Wnioskowanie statystyczne).

Profesor Tadeusz Puchalski był cenionym i lubianym nauczycielem statystyki, który przyczynił się do podniesienia kwalifikacji statystycznej wśród licznej grupy przyszłych praktyków gospodarczych.

WORLD INVESTMENT REPORT 2021

WORLD  INVESTMENT  REPORT  2021  :  investing in sustainable recovery / United Nations Conference on Trade and Development. –  Geneva : United Nations, 2021. –  XVI, 257 s. :  il. ; 30 cm. - sygnatura w katalogu CBS: 216 630, 216 656


Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) przedstawiła coroczne opracowanie World Investment Report 2021 (Światowy Raport Inwestycyjny 2021). Publikacja podkreśla wpływ, jaki pandemia wywarła na bezpośrednie inwestycje zagraniczne.

Kryzys zdrowotny wywołany COVID-19 negatywnie oddziałuje na rozwój gospodarczy, a co za tym idzie na cele zrównoważonego rozwoju. Autorzy analizują, w jaki sposób bezpośrednie inwestycje zagraniczne mogą wspierać trwałe ożywienie po pandemii. Próbują określić priorytetowe obszary inwestycji w trwałe ożywienie gospodarcze, koncentrując się na pobudzaniu wzrostu i rozwoju oraz na zwiększeniu odporności gospodarczej, społecznej i łańcucha dostaw.

Szczególnie mocno ucierpiały inwestycje typu greenfield w przemyśle oraz nowe inwestycje infrastrukturalne w krajach rozwijających się. Jest to poważny problem, ponieważ międzynarodowe przepływy inwestycyjne są niezbędne dla zrównoważonego rozwoju w biedniejszych regionach świata. Zwiększenie inwestycji w celu wyjścia z pandemii jest obecnie priorytetem polityki globalnej. W podsumowaniu raport omawia potencjalny wpływ pakietów ratunkowych i naprawczych przyjmowanych na całym świecie na globalne trendy inwestycyjne, a zwłaszcza na finansowanie projektów międzynarodowych w zakresie infrastruktury, odnawialnych źródeł energii i rozwoju cyfrowego.

Raport UNCTAD wskazuje na uruchomienie nowej inicjatywy - Globalnego Zrównoważonego Obserwatorium Finansów ONZ. Obserwatorium ma być partnerstwem wieloagencyjnym, którego celem będzie osadzenie zrównoważonego rozwoju w globalnej kulturze inwestycyjnej. Jednym z jego zadań jest pomoc krajom rozwijającym się w budowaniu ich potencjału. Sekretarz generalna Isabelle Durant pisze, że jest to szansa na „inny rozwój” i dostosowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w taki sposób, aby zapewnić bardziej sprawiedliwą przyszłość.

Publikacja prezentuje trendy w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych na całym świecie na poziomie regionalnym i krajowym. Zawiera liczne wykresy i tablice z danymi statystycznymi dla pełniejszego zobrazowania omawianych zagadnień. Raport podzielony jest na pięć rozdziałów uzupełnionych bibliografią:     

Rozdział I: Globalne trendy i perspektywy inwestycyjne,

Rozdział II: Trendy regionalne,                                                                                       

Rozdział III: Ostatnie zmiany w polityce i kluczowe zagadnienia,                                      

Rozdział IV: Inwestowanie w zrównoważone ożywienie,                                        

Rozdział V: Rynki kapitałowe i zrównoważone finanse.

World investment report 2021 to pozycja dla wszystkich zaangażowanych w budowę zrównoważonej i integracyjnej przyszłości. Pakiet zaleceń przedstawionych przez UNCTAD stanowi ważne narzędzie dla decydentów politycznych i międzynarodowej społeczności rozwojowej.

Raport w skróconej formie w postaci Overview (Przeglądu) dostępny jest we wszystkich oficjalnych językach ONZ.

100. rocznica urodzin prof. Wiesława Sadowskiego

Profesor Wiesław Sadowski (1921-2010) to jeden z najwybitniejszych polskich statystyków i ekonometryków. Swoje życie zawodowe związał  głównie ze Szkołą Główną Handlową. W 1955 roku w Katedrze Statystyki zorganizował Zakład Statystyki Matematycznej (docelowo przekształcony  w Instytut  Ekonometrii), którego został kierownikiem. W 1969 r. otrzymał  tytuł naukowy profesora zwyczajnego nauk ekonomicznych. W latach 1965–1978  piastował godność rektora SGPiS, a następnie w okresie od 1980 do 1989 pełnił funkcję Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Opublikował  blisko 100 monografii, artykułów naukowych  oraz podręczników akademickich m. in. Statystyka matematyczna  i Wnioskowanie statystyczne i chociaż zostały one napisane około 50 lat temu, wciąż są zalecane studentom. Jego książki doczekały się licznych wznowień, a także przekładów na język angielski, niemiecki, włoski i słowacki.

Profesor Wiesław Sadowski konsekwentnie promował w Polsce badania naukowe zgodne z kierunkami nauki światowej oraz zabiegał o utrzymanie więzi między polskimi i zagranicznymi środowiskami naukowymi. Był członkiem prestiżowych międzynarodowych organizacji naukowych, m. in.: Econometric Society, Academie des Sciences, des Arts et des Lettres, New York Academy of Sciences, Międzynarodowego Instytutu Statystycznego. Dzięki Wiesławowi Sadowskiemu  w Warszawie w roku 1965 odbył się Europejski Kongres Towarzystwa  Ekonometrycznego, a w 1975  Kongres  Międzynarodowego  Instytutu   Statystycznego. Profesor współuczestniczył  w reaktywowaniu w 1953 r. Przeglądu Statystycznego. Był  jego redaktorem naczelnym, następnie  zaś przewodniczącym rady redakcyjnej.  Organizował  pierwsze ogólnopolskie konferencje z zakresu ekonometrii i badań operacyjnych. Przyczynił się do powstania Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN, przewodniczył Naukowej Radzie Statystycznej GUS oraz Radzie Zakładu Badań Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN. Był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego i Polskiego Towarzystwa Matematycznego.
Profesor Wiesław Sadowski był inspiratorem zarówno w dziedzinie badań naukowych, organizacji środowiska akademickiego, jak i kształcenia ekonomistów w szkołach wyższych. Wiele z jego prac znajduje się w zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej.

Prof. dr hab. Jan Kordos (1930-2021)

Prof. dr hab. Jan Kordos - ur. 1 stycznia 1930 r. w Wilczycach k. Sandomierza – zmarł 29 listopada 2021 r. w Warszawie, był wybitnym statystykiem matematycznym i ekonometrykiem, zasłużonym szczególnie w rozwoju metodologii badań reprezentacyjnych, oceny jakości danych statystycznych, statystyki małych obszarów i analizy statystycznej.

Profesor Jan Kordos w latach 1950-1953 studiował matematykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a następnie w latach 1953-1955 – statystykę matematyczną na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1964 r. jako stypendysta ONZ, studiował przez 6 miesięcy na Uniwersytecie w Cambridge (Cambridge University, Department of Applied Economics) w zakresie zastosowania metod statystycznych. W latach 1955-2007 pracował w Głównym Urzędzie Statystycznym na różnych stanowiskach, pełniąc w latach 1992-1996 funkcję wiceprezesa Urzędu. W latach 1958-2007 (z przerwami) pracował w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie i na tej Uczelni został profesorem w marcu 1990 r. Od 1974 r., był  członkiem wybieralnym Międzynarodowego Instytutu Statystycznego oraz dwóch jego międzynarodowych stowarzyszeń (IASE, IASS). Prof. Jan Kordos wspólnie z Wiesławem Łagodzińskim byli inicjatorami reaktywacji Polskiego Towarzystwa Statystycznego w 1981 r. Z powodu stanu wojennego  PTS zaczął działać z pewnym opóźnieniem. Prof. Jan Kordos był pierwszym Prezesem Polskiego Towarzystwa Statystycznego  po jego reaktywacji w latach 1985-1994.

Pracował też za granicą jako ekspert i konsultant FAO w Etiopii (w latach 1974-1980), Nepalu (1989 i 1991), CHRL, na Litwie i Łotwie w latach 1994-1995. Był konsultantem Banku Światowego, współpracownikiem EUROSTATu i Biura Statystycznego ONZ. Był inicjatorem i twórcą pierwszego w Polsce międzynarodowego czasopisma statystycznego w języku angielskim "Statistics in Transition", wydawanego przez PTS i GUS. W latach 1993-2007 pełnił funkcję redaktora naczelnego.

W latach 1996-2004 pracował jako profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Ekologii i Zarządzania w Warszawie. Od września 2004 r. kontynuował pracę naukową i dydaktyczną jako profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Menedżerskiej w Warszawie.

Do ważniejszych osiągnięć naukowych należy zaliczyć opublikowanie 5 książek i ponad 300 artykułów naukowych, w tym około 30% w języku angielskim. Najważniejsze prace Profesora to: „Jakość danych statystycznych” (Warszawa 1988), „Dokładność danych w badaniach społecznych” (Warszawa 1987), „Zastosowanie krzywych Pearsona do badania rozkładów płac i dochodów ludności”, współautor, (Warszawa 1973), „Statystyczne metody analizy rozkładu płac i dochodów ludności”, współautor, (Warszawa 1971).

Za zasługi dla rozwoju polskiej statystyki i budowanie jej pozycji na świecie profesor Jan Kordos został odznaczony w 1989 roku Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.


19 grudnia 2021 140. rocznica urodzin prof. Stefana Szulca


Stefan  Szulc  żył w latach 1881–1956. Był wybitnym statystykiem, demografem, pierwszym kierownikiem Biblioteki GUS. Od 1945 do 1949 r. pełnił funkcję prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.    


Równolegle z pracą zawodową w GUS prowadził działalność dydaktyczną w Wolnej Wszechnicy Polskiej i  Uniwersytecie Warszawskim, a po wojnie na UW i w Szkole Głównej Planowania i Statystyki. Działał w wielu polskich i międzynarodowych organizacjach naukowych (m. in. Polskim Towarzystwie Statystycznym i Międzynarodowym Instytucie Statystycznym). Reprezentował naukę polską na zjazdach i konferencjach. Był jednym z głównych współtwórców systemu statystyki w Polsce.

Oprócz licznych prac statystycznych GUS, którym przewodniczył z racji pełnienia funkcji urzędowych (m.in. opracowanie roczników statystycznych, Kwartalnika Statystycznego, Wiadomości Statystycznych oraz fundamentalnego dzieła -  Rzeczpospolita Polska. Atlas Statystyczny), był  autorem wielu wybitnych publikacji naukowych i dydaktycznych. Stefan Szulc jako Redaktor Główny Komitetu Redakcyjnego GUS zapoczątkował wydawanie monumentalnej serii  Statystyka Polski.  Ukoronowaniem jego pracy stało się  wydanie w latach 1952-1954 podręcznika Metody statystyczne.

W pierwszych latach powojennych Profesor zasłużył się  jako organizator przewiezienia z Krakowa do Warszawy zbiorów bibliotecznych i archiwalnych przedwojennego GUS, przechowywanych w siedzibie b. Statistisches Amt.  Dążeniem Prof. Stefana Szulca było stworzenie biblioteki mającej wysoką rangę w Polsce i na świecie. W uznaniu zasług na tym polu, w 1989 r. Centralnej Bibliotece Statystycznej nadano imię Stefana Szulca.

W zbiorach CBS znajduje się bogaty wybór prac naszego patrona. Nakładem biblioteki wydana została również Bibliografia prac prof. dr. Stefana Szulca (1881-1956) autorstwa Joanny Górskiej.

„Profesor Szulc był uczonym na miarę światową, szeroko znanym i cenionym zarówno w kraju jak i za granicą, człowiekiem o niezwykle rozległych zainteresowaniach i horyzontach.(…) Jeżeli dziś GUS może się poszczycić swoją biblioteką, która zajmuje  jedno z czołowych miejsc wśród warsztatów pracy naukowej w Polsce, to zawdzięcza to w dużej mierze Profesorowi Szulcowi.”   

                                Cytat ze wspomnienia Stefanii Zdrodowskiej o Stefanie Szulcu                                  

FACTFULNESS

FACTFULNESS : dlaczego świat jest lepszy, niż myślimy, czyli jak stereotypy zastąpić realną wiedzą /  Hans Rosling, Ola Rosling, Anna Rosling Ronnlund ;        [tł. Monika Popławska]. -  Poznań : Media Rodzina Sp. Z o.o.,  2018. - 366, [1] s.,         il. ;  21 cm. -  sygnatura w katalogu CBS: 213 606


Autor profesor Hans Rosling był szwedzkim lekarzem, ale także analitykiem danych statystycznych. W swoich badaniach skupiał się na zależności pomiędzy rozwojem ekonomicznym, rolnictwem, ubóstwem oraz zdrowiem. Działania naukowe ukierunkował również na walkę – jak sam podkreślał – z katastrofalną w skutkach ignorancją faktów dotyczących świata. W 2009 r. znalazł się na liście stu czołowych myślicieli  świata, opracowanej przez czasopismo „Foreign Policy”. Prowadził wykłady w instytucjach finansowych, przedsiębiorstwach i organizacjach pozarządowych, pełnił funkcje doradcze, był twórcą filmów dokumentalnych m.in. „Radości płynącej ze statystyk” (2010).

     Publikację Factfulness rozpoczyna 13 pytań z ogólnej wiedzy o świecie, które podczas spotkań zostały zadane słuchaczom, w tym noblistom i  uczestnikom szczytu w Davos. Udzielone odpowiedzi  w przeważającej części były złe i stereotypowe. W dalszej części książki autor, posiłkując się danymi wyjaśnia, czemu tak się dzieje. Pokazuje mechanizmy ludzkiego myślenia, które prowadzą do błędnych wniosków, opisując instynkty, które zakłócają nasz sposób widzenia świata., zaczynając od podziału świata na swoich i obcych, a kończąc na doborze doniesień medialnych.

    Książka pomaga zrozumieć jak bardzo nasz mózg odwraca się od prawdziwych informacji, kierując się ku przykuwającym uwagę obawom przekazywanym przez media. Nasze umysły wyłapują coraz częściej tylko same zagrożenia wynikające z przemocy, sił natury, utraty kontroli i wolności, zanieczyszczenia czy chorób. To dlatego media przekazują nam przede wszystkim takie właśnie wyselekcjonowane dramatyczne informacje – nie z powodu spisku głodnych sensacji dziennikarzy, ale z tej przyczyny, że odbiorcy po prostu tylko takim budzącym emocje wieściom poświęcają najwięcej swojej uwagi.                                                                                                                                                                                                                  

      Hans Rosling stara się zmienić nasze myślenie podając proste rady, jak zmienić postrzeganie otaczającej nas rzeczywistości. Jednocześnie nie zaprzecza i nie neguje zagrożeń jakie się wyłaniają.    

     Factfulness jest książką, którą należy przeczytać, ponieważ pomoże zainteresowanym lekturą spojrzeć na wiele kwestii mądrzej, bardziej precyzyjnie. To też prawdziwa kopalnia niezwykle ciekawych informacji, zestawień, zdjęć i wykresów zweryfikowanych naukowo. Cytując autora „nie da się zrozumieć świata bez patrzenia na liczby, ale też nie da się go pojąć, patrząc tylko na nie”.

THE STATESMAN’S YEARBOOK 2022

THE STATESMAN’S  YEARBOOK 2022  : the politics, cultures and economies of the world.  158th edition. -  London : Palgrave Macmilla, 2022. – XXXV, 1405 s., il.; 27 cm. – sygnatura w katalogu CBS: 216 660


Rocznik wydawany jest od ponad półtora wieku, pierwsza edycja pochodzi z 1864. Obecne 158 wydanie zawiera niezmiennie bardzo cenne, rzetelne i aktualne informacje polityczne, społeczne i ekonomiczne.

Publikacja przedstawia szczegółowy opis każdego kraju na świecie wraz z danymi statystycznymi oraz szeroką prezentacją głównych organizacji międzynarodowych i think tanków. Zawiera także informację o pozycji każdego kraju w rankingu pod względem łatwości prowadzenia biznesu. Dokładne historyczne zapisy wzbogacają zaktualizowane krajowe przeglądy gospodarcze. Znajdziemy tu dane o ludności krajów, rządach i ich przedstawicielach w ujęciu chronologicznym, dyplomacji, religii, finansach, eksporcie i podstawowych faktach historycznych.

W publikacji umieszczona została polityczna mapa świata i flagi 194 państw, a przy każdym opisie kraju dodano mapę administracyjną oraz materiał źródłowy. Uzupełnieniem tomu jest bibliografia oraz indeksy: osobowy i organizacji międzynarodowych.

Nawet w dobie internetu tak zrównoważony i wiarygodny zasób danych pozostaje niezbędnym i godnym polecenia źródłem informacji wydanym w jednym tomie.

W zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej The Statesman’s Yearbook dostępny jest od 29 edycji z 1892 r.


Do góry